Fındığın Tozlanma Süreci ve Suni Tozlama

Fındık nemli ve ılıman iklim bölgelerinde iyi bir gelişme göstermekte ve bol ürün vermektedir. Karadeniz kıyı bölgesi bu yönüyle dünyanın en uygun fındık ekolojisini oluşturmaktadır. Yarı nemli, kurak iklim bölgelerinde fındık yetiştirilse de yağışın yetersiz olması nedeniyle sulama zorunludur. Yıllık ortalama sıcaklığın 13-16 °C olduğu yörelerde fındık en uygun yetişme şartlarını bulmaktadır. Ayrıca bu yörelerde en düşük sıcaklığın –8, -10 °C’yi, en yüksek sıcaklığın 36-37 °C’yi geçmemesi, yıllık yağış toplamının 700 mm’nin üstünde olması ve yağışın aylara dağılımının dengeli olması gerekmektedir. Temmuz ve Ağustos aylarında yağışın yetersiz olması durumunda mutlaka sulama yapılmalıdır. Bunun yanında Haziran ve Temmuz aylarındaki oransal nem de % 60’ın altına düşmemelidir. Fındık Karadeniz Bölgesinde sahilden 80 km içeriye ve 1200-1300 m yüksekliğe kadar ekonomik olarak yetiştirilebilmektedir.

Meyve yetiştiricilinde amaç, bol ve kaliteli ürün elde etmektir. Diğer meyve türlerinde olduğu gibi, fındıkta da yüksek verim ancak yeterli miktarda dişi (karanfil) ve erkek çiçek oluşumuyla mümkündür. Yine kültürel ve teknik uygulamaların da yerinde ve zamanında yapılması verimi artıracaktır.

Fındıkta  erkek çiçekler  yaz döneminde, Mayıs-Haziran aylarında, dişi çiçekler ise Temmuz-Ağustos aylarında oluşmaya başlamakta, Kasım-Mart arasında olgunlaşıp tozlanmaktadır. 3-5 ay gibi uzun bir süre bekleyen tozlanmış karanfiller Mayıs ayında döllenerek, meyve tutumu gerçekleşmekte ve ilk çotanaklar görülmeye başlamaktadır.

Fındıkta erkek ve dişi çiçeklerin açma zamanı çeşide ve iklim koşullarına bağlı olarak değişmektedir. Düşük sıcaklıklar çiçeklenme başlangıcını geciktirirken, Kasım ve Aralık aylarının ılık geçmesi çiçeklenmeyi erkene almaktadır. Genel olarak mevsim ortalamalarında geçen iklim şartlarında, çiçeklenme Aralık ayı ortalarına doğru  başlarken, erkenci çeşitlerde Kasım ayı ortalarında, geç çiçeklenen çeşitlerde ise Mart ayının sonuna kadar gecikmektedir.

Olumsuz iklim koşullarının etkili olduğu yıllarda, erkek çiçeklerin olgunlaşamadığı, toz vermeden fındık dallarından döküldüğü görülmektedir. Tozlanma dönemi olan Kasım-Mart döneminde erkek çiçeklerin toz vermeden dökülmesi, olgunlaşamaması, toz verememesi gibi olumsuz bu durum karşısında, bahçelerdeki dişi çiçeklerin tozlanması için destekleyici bazı uygulamalara önem verilmelidir. Öncelikle ana fındık çeşidinin uygun bir kültür çeşidi ile tozlanabilecek şekilde tesis edilmiş olması gerekir. Tozlamayı desteklemek amacıyla mutlaka yabani (ham fındık) fındık tiplerinin sınır veya çit bitkisi olarak yetiştirilmesine, dönüme 1-2 ocak olacak şekilde bahçelerde yetiştirilmesine izin verilmelidir. Diğer yandan, farklı nedenlerle erkek çiçeklerin olgunlaşmaması, dökülmesi gibi yetersiz tozlanmanın yaşandığı yıllarda, yabani fındıklardan toplanacak olgunlaşmış erkek çiçekler ilaçlama motorları ile bahçelere püskürtülebilir. Bunun için olgunlaşmış erkek çiçekler polenleri dökülmeden toplanarak, polenin geçebileceği bir elekten geçirilerek, motor veya uygun araçlarla veya bir torba içerisinde, elle dallara vurularak bahçelere tozlama amacıyla atılabilir. Yine, uzayarak olgunlaşmış fakat henüz toz verme dönemine gelmemiş erkek çiçekler toplanarak, bir soba veya kalorifer yanında ısıtılarak polenlerin açılması sağlanabilir. Bu şekilde polen keselerinden dökülen polenler suni olarak tozlamada kullanılabilir.

Fındık polenleri -4 derece ve daha düşük ısılarda uzun yıllar bozulmadan saklanabilmektedir. Polenlerin toplanması ve bunun bir sektör haline dönüştürülmesi, tozlanmada problem yaşanan yıllarda suni olarak tozlama yöntemlerinin uygulanması modern yetiştiriciliğin gereği olarak düşünülmelidir.